تعریف دبستان آیات از خانواده
اولین مسوولیت دینی ما
در واقع در عالم امکان بالاترین کار ، تربیت و تعالی بزرگترین و مهمترین مخلوق خداوند یعنی انسان است . اول مربی انسان خود خداوند :
- الرَّحْمَانُ(1) عَلَّمَ الْقُرْءَانَ(2) خَلَقَ الْانسَنَ(3) عَلَّمَهُ الْبَيَانَ(4)
- همان رحمان (1) كه قرآن را تعليم كرد (2) انسان را بيافريد (3) و بيانش بياموخت (4).
و پس از او انبیاء و اولیائش این رسالت مهم را بر عهده دارند:
- شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ ما وَصَّى بِهِ نُوحاً وَ الَّذي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ وَ ما وَصَّيْنا بِهِ إِبْراهيمَ وَ مُوسى وَ عيسى أَنْ أَقيمُوا الدِّينَ وَ لا تَتَفَرَّقُوا فيهِ كَبُرَ عَلَى الْمُشْرِكينَ ما تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ اللَّهُ يَجْتَبي إِلَيْهِ مَنْ يَشاءُ وَ يَهْدي إِلَيْهِ مَنْ يُنيبُ (شوری 13)
- آيينى را براى شما تشريع كرد كه به نوح توصيه كرده بود و آنچه را بر تو وحى فرستاديم و به ابراهيم و موسى و عيسى سفارش كرديم اين بود كه: دين را برپا داريد و در آن تفرقه ايجاد نكنيد! و بر مشركان گران است آنچه شما آنان را به سويش دعوت مى كنيد! خداوند هر كس را بخواهد برمىگزيند، و كسى را كه به سوى او بازگردد هدايت مىكند.
لذا اولین دستور خداوند به خاصان درگاهش ، تربیت جامعه و خصوصاً نزدیکانشان می باشد.
همۀ پیامبر ابتدائاً دعوتشان را از خانواده و قوم خودشان شروع کرده اند :
- وَ أَنْذِرْ عَشيرَتَكَ الْأَقْرَبينَ (شعراء 214)
- و خویشان نزدیکت را (به اسلام) دعوت کن .
فرزند و خانواده ، آزمایش بزرگ انسان های بزرگ
در فرهنگ قرآنی مهمترین آزمایش و ابتلاء انسان و بلکه مهمترین تکلیف و رسالت او ، تربیت فرزند است . قرآن مثال های فراوانی از فتنه و آزمایش انبیاء درباره فرزندانشان آورده است. آزمایش جناب ایوب از دست رفتن فرزندان و خانواده اش در دوران فقر و بیماری بود:
- وَ أَيُّوبَ إِذْ نَادَى رَبَّهُ أَنىِّ مَسَّنىَِ الضُّرُّ وَ أَنتَ أَرْحَمُ الرَّاحمِِينَ(83) فَاسْتَجَبْنَا لَهُ فَكَشَفْنَا مَا بِهِ مِن ضُرٍّ وَ ءَاتَيْنَاهُ أَهْلَهُ وَ مِثْلَهُم مَّعَهُمْ رَحمَْةً مِّنْ عِندِنَا وَ ذِكْرَى لِلْعَابِدِينَ (انبیاء 84)
- و ايوب را ياد آر آن زمان كه پروردگارش را ندا داد كه به محنت دچارم و تو از هر رحيمى رحيمترى (83). پس ما اجابتش كرديم و محنتى را كه داشت بر طرف ساخته كسانش را باز داديم در حالى كه به اضافه كسانش كسان ديگرى نظير آنان، با آنها بودند (يعنى اگر مثلا دو تا از فرزندانش هلاك شدند آن دو را با دو فرزند ديگر به او داديم) و اين رحمتى از ناحيه ما و اندرزى براى همه پرستشگران است
آزمایش نهایی جناب ابراهیم ذبح فرزند برومندش می باشد:
- فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قالَ يا بُنَيَّ إِنِّي أَرى فِي الْمَنامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ فَانْظُرْ ما ذا تَرى قالَ يا أَبَتِ افْعَلْ ما تُؤْمَرُ سَتَجِدُني إِنْ شاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّابِرينَ (102)
- همين كه به حد كار كردن رسيد بدو گفت پسرم در خواب مىبينم كه تو را ذبح مىكنم نظرت در اين باره چيست؟ گفت پدرجان آنچه مامور شدهاى انجام ده كه به زودى ان شاء اللَّه مرا از صابران خواهى يافت (102).
آزمایش های نوح و لوط همسران ناشایست شان بود . و به طور خاص ، پسر جناب نوح !
- ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلاً لِلَّذينَ كَفَرُوا امْرَأَتَ نُوحٍ وَ امْرَأَتَ لُوطٍ كانَتا تَحْتَ عَبْدَيْنِ مِنْ عِبادِنا صالِحَيْنِ فَخانَتاهُما فَلَمْ يُغْنِيا عَنْهُما مِنَ اللَّهِ شَيْئاً وَ قيلَ ادْخُلاَ النَّارَ مَعَ الدَّاخِلينَ (10)
- خداى تعالى براى كسانى كه كافر شدند مثلى زده و آن همسر نوح و همسر لوط است كه در تحت فرمان دو نفر از بندگان صالح ما بودند، و اين دو زن به آن دو بنده صالح خيانت كردند و همسريشان با پيامبران هيچ سودى برايشان نكرد و از عذاب خدا جلوگير نشد و به ايشان گفته شد داخل آتش شويد همانطور كه بيگانگان با انبيا داخل مى شوند (10).
و آزمایش یعقوب نبی نیز فراق فرزند صالح و نیکوکارش یوسف صدیق بود . بنا بر این کُدهایی که قرآن کریم به ما می دهد ، گویی آزمایش مومنین با فرزند و خانواده هایشان یک سنت قطعی و دائمی است:
- وَ اعْلَمُوا أَنَّما أَمْوالُكُمْ وَ أَوْلادُكُمْ فِتْنَةٌ وَ أَنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ أَجْرٌ عَظيمٌ (انفال 28) و (تغابن 15)
- و بدانيد كه اموال و اولاد شما فتنه است و اينكه نزد خداوند اجرى عظيم است
والدین مسوول اصلی تربیت کودک
قرآن کریم تربیت را وظیفۀ والدین و به خصوص والد می داند.
- يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْليكُمْ نارا (تحریم 6)
- ای مومنان خود و خانواده تان را از آتش جهنم حفظ کنید.
و مدرسه در واقع معاون و همکار واالدین در تعلیم و تربیت هستند. نه وکیل و مسوول اصلی. بر اساس این مبنا ، سپردن مطلق فرزند به مدرسه و رها کردن مسوولیت پدری و مادری خطای بزرگ و تبعات آن جبران ناپذیر خواهد بود.
نقش والدین در اعتقادات کودک
قرآن کریم آموزش توحید توسط جناب لقمان به فرزندش را این طور نقل می کند:
- وَ إِذْ قالَ لُقْمانُ لاِبْنِهِ وَ هُوَ يَعِظُهُ يا بُنَيَّ لا تُشْرِكْ بِاللَّهِ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظيمٌ (لقمان 13)
- و (يادكن) هنگامى را كه لقمان به پسرش- در حالى كه وى پندش مىداد- گفت:» اى پسركم! به خدا شرك مَورز [چرا] كه مسلماً شرك، ستمى بزرگ است. « (13)
در واقع اعتقادات فرزندان ابتدا متاثر از دیدگاه های والدین خود خواهد بود.
نقش والدین در اخلاق و رفتار کودک
کودکان به حسب وراثت خصوصیات بنیادین والدین و به حسب تربیت ، رفتار و کردار آنان را می آموزند.
- وَ وَرِثَ سُلَيْمانُ داوُدَ وَ قالَ يا أَيُّهَا النَّاسُ عُلِّمْنا مَنْطِقَ الطَّيْرِ وَ أُوتينا مِنْ كُلِّ شَيْءٍ إِنَّ هذا لَهُوَ الْفَضْلُ الْمُبينُ (16)
آیت الله مکارم شیرازی در تفسیر نمونه ذیل آیه فوق می نویسد:
« در اينكه منظور از” ارث” در اينجا ارث چه چيز است؟ در ميان مفسران گفتگو بسيار است.
بعضى آن را منحصر به ميراث علم و دانش دانستهاند، چرا كه به پندار آنها پيامبران ارثى از اموال خود نمىگذارند.
بعضى ديگر منحصرا ميراث مال و حكومت را ذكر كردهاند، چرا كه اين كلمه قبل از هر چيز آن مفهوم را به ذهن تداعى مىكند.
و بعضى علم سخن گفتن با پرندگان را (منطق الطير).
ولى با توجه به اينكه آيه مطلق است و در جمله هاى بعد هم سخن از علم به ميان آمده و هم از تمام مواهب (أُوتِينا مِنْ كُلِّ شَيْءٍ) دليلى ندارد كه مفهوم آيه را محدود كنيم، بنا بر اين سليمان وارث همه مواهب پدرش داود شد. »
تعامل خانه و مدرسه در امر تربیت
اگر کار مدرسه را تربیت و آماده سازی برای زندگی واقعی بدانیم، طبیعتاً چنین اتفاق عظیمی به تنهایی رخ نمی دهد. عدم هماهنگی خانه و مدرسه در هر امری موجب ایجاد تعارض و ناهماهنگی در امر تربیت و نگرش دانش آموز به زندگی خواهد شد. لذا کار تربیت، مستلزم توافق ، همکاری و پیگیری مشترک خانه و مدرسه است.
بدیهی است ما در دبستان قرآنی آیات انتظار جدی داریم خانواده های گرامی در تمام مراحل تربیتی و درسی و پرورشی با دانش آموز و دبستان در تعامل باشند تا اهداف آموزشی و تربیتی ما محقق شوند.
